Trong thời buổi công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay thì việc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp là một chuyện khá phổ biến. Đó là một điều thiết yếu trong kinh doanh nhưng quan trọng việc cạnh tranh ấy có lành mạnh hay không có đúng pháp luật hay không, bởi hiện nay, một số doanh nghiệp vì muốn phát triển công việc kinh doanh cũng như tăng lợi nhuận mà đã làm ra một số việc trái pháp luật.

Và một trong số đó chính là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Một trong những đối tượng thuộc đối tượng sở hữu trí tuệ, được pháp luật bảo hộ chính là kiểu dáng công nghiệp. Vậy hành vi nào được xem là vi phạm kiểu dáng công nghiệp? Cùng chúng tôi tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Kiểu dáng công nghiệp là gì?

Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp.

Kiểu dáng công nghiệp thuộc đối tượng quyền sở hữu công nghiệp được quy định tại khoản 2 Điều 2 Luật Sở hữu trí tuệ 2008 sửa đổi bổ sung năm 2009, 2019 (gọi tắt là Luật Sở hữu trí tuệ)  như sau :

“Điều 3. Đối tượng quyền sở hữu trí tuệ

Đối tượng quyền sở hữu công nghiệp bao gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý.”

Kiểu dáng công nghiệp thuộc đối tượng quyền sở công nghiệp nên căn cứ phát sinh xác lập quyền sở hữu đối với kiểu dáng công nghiệp được quy định cụ thể tại điểm a khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ như sau:

“Điều 6. Căn cứ phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ

Quyền sở hữu công nghiệp được xác lập như sau:

a) Quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật này hoặc công nhận đăng ký quốc tế theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.”

Hành vi nào được xem là hành vi vi phạm kiểu dáng công nghiệp?

Theo quy định tại điều 126 Luật Sở hữu trí tuệ quy định rõ về hành vi vi phạm kiểu dáng công nghiệp như sau:

“Điều 126. Hành vi xâm phạm quyền đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí

Các hành vi sau đây bị coi là xâm phạm quyền của chủ sở hữu sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí:

Sử dụng sáng chế được bảo hộ, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc kiểu dáng công nghiệp không khác biệt đáng kể với kiểu dáng đó, thiết kế bố trí được bảo hộ hoặc bất kỳ phần nào có tính nguyên gốc của thiết kế bố trí đó trong thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu;

Sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mà không trả tiền đền bù theo quy định về quyền tạm thời quy định tại Điều 131 của Luật này.”

Ngoài ra, liên quan đến kiểu dáng công nghiệp Điều 131 Luật này quy định cụ thể như sau:

“Điều 131. Quyền tạm thời đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí

1. Trường hợp người nộp đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp biết rằng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp đang được người khác sử dụng nhằm mục đích thương mại và người đó không có quyền sử dụng trước thì người nộp đơn có quyền thông báo bằng văn bản cho người sử dụng về việc mình đã nộp đơn đăng ký, trong đó chỉ rõ ngày nộp đơn và ngày công bố đơn trên Công báo sở hữu công nghiệp để người đó chấm dứt việc sử dụng hoặc tiếp tục sử dụng.

2. Trong trường hợp đã được thông báo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này mà người được thông báo vẫn tiếp tục sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí thì khi Bằng độc quyền sáng chế, Bằng độc quyền giải pháp hữu ích, Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn được cấp, chủ sở hữu sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí có quyền yêu cầu người đã sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí phải trả một khoản tiền đền bù tương đương với giá chuyển giao quyền sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí đó trong phạm vi và thời hạn sử dụng tương ứng.”

Như vậy, từ những điều luật trên, có thể thấy, hành vi vi phạm kiểu dáng công nghiệp được hiểu là hành vi:

+ Sử dụng kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc kiểu dáng công nghiệp không khác biệt đáng kể với kiểu dáng đó trong thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu.

+ Sử dụng kiểu dáng công nghiệp mà không trả tiền đền bù theo quy định về quyền tạm thời theo Điều 131 Luật Sở hữu trí tuệ.

Căn cứ để xác định hành vi vi phạm kiểu dáng công nghiệp

Sau khi đã hiểu được Thế nào gọi là vi phạm kiểu dáng công nghiệp chúng ta sẽ cùng tìm hiểu căn cứ xác định đâu là hành vi vi phạm.

Căn cứ Thông tư 11/2015/TT-BKHCN quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 99/2013/NĐ-CP ngày 29/8/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, căn cứ để xác định hành vi vi phạm kiểu dáng công nghiệp như sau:

“Điều 12. Hành vi xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp

Khi xác định hành vi xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp phải tuân theo quy định tại các điều 5 và 10 Nghị định 105/2006/NĐ-CP sửa đổi và một số hướng dẫn sau:

1. Sản phẩm/phần sản phẩm bị xem xét được coi là bản sao của kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ nếu sản phẩm/phần sản phẩm đó có tập hợp các đặc điểm tạo dáng (hình dáng) bên ngoài chứa tất cả các đặc điểm tạo dáng cơ bản và không cơ bản của kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ.

2. Sản phẩm/phần sản phẩm bị xem xét về bản chất được coi là bản sao của kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ nếu sản phẩm/phần sản phẩm đó có tập hợp các đặc điểm tạo dáng bên ngoài chứa tất cả các đặc điểm tạo dáng cơ bản của kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ, chỉ khác biệt về những đặc điểm tạo dáng không dễ dàng nhận biết, ghi nhớ được.

3. Trường hợp tổng thể các đặc điểm tạo dáng bên ngoài của một sản phẩm/phần sản phẩm bị coi là bản sao hoặc về bản chất là bản sao của tập hợp các đặc điểm tạo dáng bên ngoài của ít nhất một sản phẩm trong bộ sản phẩm thuộc kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ thì cũng bị coi là xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp đó.

4. Đặc điểm tạo dáng cơ bản của kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ được hiểu là đặc điểm tạo dáng dễ dàng nhận biết, ghi nhớ, được dùng để phân biệt tổng thể kiểu dáng công nghiệp này với kiểu dáng công nghiệp khác. Tập hợp các đặc điểm tạo dáng cơ bản có thể là hình khối, đường nét, tương quan giữa các đặc điểm hình khối và/hoặc đường nét, các đặc điểm màu sắc được xác định trên cơ sở bộ ảnh chụp/bản vẽ kèm theo Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp.

Theo điều 5 Nghị định 105/2006/NĐ-CP chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ quy định:

“Điều 5. Xác định hành vi xâm phạm

Hành vi bị xem xét bị coi là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ quy định tại các Điều 28, 35, 126, 127, 129 và 188 của Luật Sở hữu trí tuệ, khi có đủ các căn cứ sau đây:

1. Đối tượng bị xem xét thuộc phạm vi các đối tượng đang được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

2. Có yếu tố xâm phạm trong đối tượng bị xem xét.

3. Người thực hiện hành vi bị xem xét không phải là chủ thể quyền sở hữu trí tuệ và không phải là người được pháp luật hoặc cơ quan có thẩm quyền cho phép theo quy định tại các Điều 25, 26, 32, 33, khoản 2 và khoản 3 Điều 125, Điều 133, Điều 134, khoản 2 Điều 137, các Điều 145, 190 và 195 của Luật Sở hữu trí tuệ.

4. Hành vi bị xem xét xảy ra tại Việt Nam.

Hành vi bị xem xét cũng bị coi là xảy ra tại Việt Nam nếu hành vi đó xảy ra trên mạng internet nhưng nhằm vào người tiêu dùng hoặc người dùng tin tại Việt Nam.”

Qua đây có thể thấy quan trọng của việc đăng ký kiểu dáng công nghiệp. Việc đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp giúp chúng ta ghi nhận quyền sở hữu của bản thân đối với những gì mình tạo ra.

Quy trình xử lý hành vi vi phạm kiểu dáng công nghiệp như thế nào?

Quy trình xử lý hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ như sau:

Bước 1: Điều tra, thu thập thông tin/tài liệu có dấu hiệu xâm phạm kiểu dáng công nghiệp

Trước khi xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với kiểu dáng công nghiệp, người yêu cầu cần thu thập tài liệu/chứng cứ chứng minh bên thứ 3 có dấu hiệu xâm phạm.

Bước 2: Giám định hành vi xâm phạm kiểu dáng tại Viện khoa học sở hữu trí tuệ

Qua việc giám định, Viện khoa học sở hữu trí tuệ sẽ có kết luận về hành vi xâm phạm kiểu dáng của bên thứ 3, quá đó làm tài liệu chứng minh hành vi xâm phạm trong quá trình xử lý.

Bước 3: Gửi thư cảnh báo hành vi xâm đối với bên vi phạm

Trước khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết, nên thương lượng trước để tìm ra cách giải quyết hiệu quả cho cả hai bên.

Bước 4: Nộp đơn yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi vi phạm xâm phạm kiểu dáng

Nếu không thể thương lượng được thì lúc này cần yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi về thắc mắc về hành vi nào là hành vi vị phạm kiểu dáng công nghiệp để bạn đọc tham khảo. Nếu Quý khách còn thắc mắc gì vấn đề này hoặc muốn biết thêm thông tin chi tiết thì vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.